Olduğun gibi görün ya da hiç görünme

5
730

Olduğun gibi görün ya da hiç görünme

Kimseye hakaret etmek niyetinde değilim; ama bir şeyi anlayamıyorum: İnsanlar olduğu gibi görünmüyorlar ya da göründükleri gibi olmuyorlar. Yaptıklarının tersini söylüyorlar ya da söylediklerinin tersini yapıyorlar.

Bir referandum sürecini hep beraber yaşadık. Sonuç, sizin de bildiğiniz gibi. Benimle samimiyetine güvendiğim arkadaş şöyle diyor: “Oyumun rengini sadece sana söylüyorum. Ben “Hayır” oyu verdim; fakat soranlara “Evet” diyorum.” Bu davranışını onaylamadığımı kendisine de söyledim. “Tercihini, gerekçelendirerek kişilerle paylaşırsan insanların sana kızgınlığı olmaz; bilakis saygısı artar.” dedim. Dedim; ama ikna edemedim. “Ön yargıları yıkmak, atomu parçalamaktan zordur.” der Einstein.

Ona şu Yahudi fıkrasını anlattım: Seyahate çıkan Hans ve David’in arabaları yolda bozulur. İleride bir köy görürler. Yaklaştıklarında buranın bir Müslüman köyü olduğunu fark ederler. Tedirgin olan David, “Müslüman rolü oynayacağım, adımı Davut Ahmet diye söyleyeceğim, der. Hans onun teklifine katılmaz. Yardım talebinde bulundukları ilk ev, köy imamınındır. İmam, onlara kimler olduklarını ve ne istediklerini sorar. Hans ve David, değiştirilmiş adıyla Davut Ahmet, yolda kaldıklarını ve bir miktar yiyeceğe, suya ihtiyaçları olduğunu söylerler. İmam, evdekilere seslenir: “Hans’ın karnını doyurun.” Davut Ahmet’e de dönerek: “Allah orucunu kabul etsin.” der. Zavallı David, aylardan Ramazan olduğunu nerden bilsin! Riyakârlığın bedelini aç kalarak öder.

Fıtratıma, inancıma, tercihlerime uymayan durumlarla karşılaştığımda sessiz kaldığım zamanlar oldu; ancak hiçbir zaman yaptığımın tersini dillendirmek durumunda kalmadım. Ucunda bedel ödemek de olsa, ne yaptıysam onu söyledim.

Yaptığı tercihin tersini söyleyenleri düşünüyorum bir an. Doğruların ortaya çıkmak gibi bir huyu vardır, bir süre sonra yalanları anlaşılınca bu insanlar ne yapacaklar acaba? Saygınlıklarını kaybetmeyecekler mi? Bu insan tipi sizce özgüven içinde midir? Ya bastırılmış geçmişe sahip ya da çıkar beklentisi içindedir. Belki de verdiği kararın gerekçesi kendisini tatmin etmemiştir. Karşısındakini ikna edebilecek birikim ve yetenekten yoksun da olabilir. Ne olursa olsun, ortada model alınmayacak insan tipi var.

Bu davranışın, toplumu ilgilendiren tarafı da var. Atalarımız, “Hayvan yularından, insan sözünden tutulur.” der. Harika bir uyarıdır, günlük hayat için bu. Sözü doğru olmayan kişilerden oluşan bir toplum, sağlıklı bir toplum mudur? Birbirine güvenmeyen, yalan söyleyen, çıkar için dokuz takla atan, özü sözü birbirini tutmayan insanların oluşturduğu bir topluluk hiçbir zaman cemiyet, millet niteliği, ayrıcalığı kazanamaz.

İnsanları böyle davranmaya iten, mahalle ya da yönetim baskısı mıdır? İnsanlar tehdit edilmiş, korkutulmuş, baskı altında bırakılmış olabilir mi? Böyle bir durum söz konusuysa bu daha vahim. Baskıcı yönetimlerin, mahalle baskılarının egemen olduğu toplumlarda bütün işler “mış gibi” yapılır. İlişkiler samimiyetsiz, kişiler mutsuzdur. Aidiyet duyguları zayıflar, fedakârlık sözlüklerde kelime olarak yer alır. Toplum tefessüh eder, millet olma kabiliyetini yitirir, sonu hüsrandır. Değerlerini yitiren millet fertleri zamanla, rüzgârın önünde bir süre savrulan hazan yaprağı gibi fosil tabakası içindeki yerini alır.

David, ismini değiştirmeseydi aç kalmayacaktı, özgüven içinde yaşamaya devam edecekti. Kendisi kaybetti, Hans da onu kaybetti. Hans, artık ona güvenebilir mi? Böylece David, Hans’ı da kaybetmiş oldu. Kimse kazanmadı.

“Doğru konuş, ölürsen canın doğru çıksın.” demiş atalarımız. Kimse, tercihini birbirine söylemek, birbirini ikna etmek zorunda değil. Ancak, söylemek durumunda kalındığında da yalan söylemek zorunda değil. Yalan, bir karakter, bir şahsiyet erozyonudur. Erozyon, derhal tamir edilmeli, yalandan kaçınılmalıdır. Yalan, bireylerde kalbi kirletir; toplumda ilişkileri zedeler, güveni yok eder.

Tercihlerimiz doğru olabilir, yanlış olabilir. Yaptığı, yapacağı tercihin arkasında durabilecek nesiller yetiştirmek zorundayız. Eğitimde önceliğimiz ne olmalıdır, diye soranlara benim cevabım, “Yaptıklarının arkasında dimdik duracak nesiller yetiştirin.”

Kadir Durgun

kadir@kadirdurgun.com

 

5 YORUMLAR